Nasza Katedra

Prof. nadzw. dr hab. Marta Wrońska

 Medializacja edukacji – technologie definiujące współczesność w dydaktyce – wybrane osiągnięcia Pracowników
Katedry Pedagogiki Medialnej

 Dynamiczne przemiany kulturowe, ekonomiczne czy naukowo-techniczne wymuszają transformacje w procesach edukacyjnych. Szkoła i szeroko rozumiany system edukacyjny funkcjonują w określonej rzeczywistości społecznej, w której szczególnie istotnym czynnikiem są środki masowego przekazu. Media wpływają na system kształcenia w sposób bezpośredni poprzez przenoszenie treści, a także w sposób pośredni, przez swoich odbiorców, którzy oddziałują na szkolnictwo. Obecnie edukacja i uczenie się nie należą do dziedzin prostych i z pewnością nie zawsze  przyjemnych. Należy podkreślić, iż edukacja zwiększa zdolność społeczeństwa do absorpcji wiedzy, która choć zawsze była ważna, to obecnie staje się niezbędna do sprawnego funkcjonowania w globalnym świecie, w którym powstaje nowa formacja. T. Goban-Klas nazywa tę formację „społeczeństwem zmediatyzowanym”. Związki edukacji z mediami są dzisiaj silniejsze niż kiedykolwiek. Współcześnie obserwujemy dwukierunkową zależność: media w edukacji, edukacja w mediach. Ważna jest koherencja tych dwóch elementów. To edukacja stanowi pierwsze z ważniejszych narzędzi budowania lepszego, spokojniejszego świata, a drugim są środki masowego przekazu. U. Eco konstatuje, że nowe techniki informacyjne oznaczają nowy sposób myślenia, studiowania, przekazywania ideologii. Natomiast W. Skrzydlewski, podkreśla, że osoby nie mające kompetencji w zakresie korzystania z mediów są skazane na pełnienie roli ubogich emigrantów [1]. Wśród komponentów składających się na kompetencje w tym zakresie wymienia między innymi alfabetyzm technologii czyli umiejętność użycia nowych mediów, przede wszystkim Internetu w celu zapewnienia sobie sprawnego dostępu do informacji i przekazywania ich; alfabetyzm informacyjny – umiejętności w zakresie pozyskiwania, organizowania, selekcji i oceniania informacji oraz formowania właściwych opinii[2]. W tej sytuacji oczywiste jest, iż edukacja nie może „stać z boku”, przyjmując bierną czy też obojętną postawę wobec postępu technologicznego. Nowe technologie stosowane w przemyślany i planowy sposób mogą przyczynić się do podniesienia efektywności procesu dydaktyczno – wychowawczego. Media te są narzędziami poznawania świata, ale narzędzia służą dobrze tylko temu, kto wie jak, w jakich okolicznościach, i w jaki sposób należy się nimi posługiwać. Współczesne media charakteryzuje: interaktywność, mobilność, zamienność, kompatybilność, wszechobecność i globalizacja[3]. Cechy te wyraźnie wskazują, iż nie można mediów niedoceniać i negować ich przydatność.

Stąd w strukturze Wydziału Pedagogicznego funkcjonuje Katedra Pedagogiki Medialnej.

Główne obszary działalności naukowej skupiają się wokół następujących zagadnień:

  • zastosowanie technologii informacyjnych w edukacji, ze szczególnym uwzględnieniem problematyki czynników determinujących efektywność wykorzystania poszczególnych mediów (telewizja, komputery, Internet, fotografia, itp.) w procesie dydaktycznym,
  • media jako narzędzie intelektualne optymalizujące pracę nauczyciela oraz ucznia,
  •  kultura medialna jako zjawisko społeczne, paradygmat digitalnej rzeczywistości, którą tworzy przestrzeń medialna,
  • edukacja medialna adolescentów,
  • nauczyciele – ich wiedza i  umiejętności medialne,
  •  seniorzy a technologie informacyjne,
    • kształcenie nauczycieli w kontekście dokonujących się zmian w polskim systemie edukacji z uwzględnieniem światowych tendencji w tym zakresie,
    • zmiany organizacyjne, strukturalne oraz programowe w systemie edukacji,
    • mała szkoła wiejska – warunki funkcjonowania, kierunki zmian, ze szczególnym uwzględnieniem nauczania w klasach łączonych,
    • problematyka małych grup społecznych (rodzina, klasa szkolna) w kontekście dokonujących się przemian edukacyjnych.

Powyższe zagadnienia realizowane są zarówno w obszarze rozważań teoretycznych, jak i empirycznych w postaci dysertacji doktorskich oraz rozpraw habilitacyjnych. Prowadzone przez pracowników badania są  wykorzystywane w działalności dydaktycznej Katedry poprzez realizację własnych programów autorskich.

Oprócz programów kształcenia pracownicy Katedry opracowali zestaw materiałów dydaktycznych wykorzystywanych w realizacji zajęć. Ponadto w Katedrze, w oparciu o swój własny serwer uruchomiono system e-learningowy Moodle – to portal edukacyjny wspomagającym system nauczania. Znajdują się tutaj  różne moduły poprzez które udostępniane są materiały dydaktyczne do nauki dla studenta, funkcjonuje panel studenta wraz z osobistym terminarzem umożliwiający kontakt z wykładowcą, fora dyskusyjne, dostępny dla wykładowcy wirtualny dziennik z możliwością analiz aktywności uczestników, system szybkiego powiadamiania studenta, dodawanie użytkowników, edycja uprawnień do poszczególnych wykładów lub dla użytkownika, ustalenie statusu dostępu oraz różnego rodzaju raporty i zestawy ćwiczeń. Platformę można oglądnąć na stronie: http://www.mentor.univ.rzeszow.pl

Wychodząc naprzeciw nowym wyzwaniom cywilizacyjnym Katedra jest jednostką sprawującą merytoryczny nadzór i prowadzącą specjalność: pedagogika medialna, sylwetka naszego absolwenta jest dostępna tutaj

W ramach działalności naukowo-dydaktycznej pracownicy Katedry opracowali projekty studiów podyplomowych, które w wyniku przeprowadzonego postępowania kwalifikacyjnego  otrzymały pozytywną opinię Ministerstwa Edukacji Narodowej  i zostały wdrożone do wykonania. W latach 2001-2004 na zlecenie MEN Katedra zrealizowała następujące granty: „Technologie informacyjne w edukacji”, „Nauczanie przyrody w zreformowanej szkole podstawowej” (dwie edycje), „Mała Szkoła Wiejska – program pracy szkoły”( dwie edycje), „Edukacja elementarna”.

W marcu 2007 roku pracownicy Katedry uczestniczyli w negocjacjach, które miały miejsce  w Ministerstwie Edukacji Narodowej, a dotyczyły zorganizowania i przeprowadzenia studiów podyplomowych dających nauczycielom kwalifikacje do nauczania drugiego przedmiotu. Negocjacje  zakończyły się pozytywnie, a Uniwersytet Rzeszowski otrzymał do realizacji:

– „Studia podyplomowe dla nauczycieli w zakresie ICT, języków obcych oraz drugiego przedmiotu”, Koordynator Projektu: Ryszard Peczkowski, współkoordynator Projektu: Marta Wrońska, Projekt współfinansowany przez Europejski Fundusz Społeczny oraz budżet państwa – WZP.322-IW-171/2007 – szkolenie 1060 nauczycieli przygotowujące do nauczania drugiego przedmiotu, w latach: 2007-2008.

Kolejne studia zrealizowane przy współudziale pracowników Katedry to:

„Studia podyplomowe przygotowujące do wykonywania zawodu nauczyciela przedmiotów zawodowych  – Projekt realizowany w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki WND-POKL.03.03.02-00-036/08960 uczestników, współautorem tego projektu byli Ryszard Pęczkowski i  Marta Wrońska, projekt realizowany w ramach konsorcjum: Uniwersytet Rzeszowski; Katolicki Uniwersytet Lubelski, Uniwersytet Pedagogiczny w Krakowie, COMBIDATA Poland z Gdyni; Marta Wrońska byłam także członkiem  Rady Programowej Konsorcjum nadzorującej merytoryczną realizację studiów, w latach: 2008-2009.

Katedra podejmuje szeroką współpracę z różnymi ośrodkami naukowymi w kraju i za granicą. Między innymi  z Instytutem Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej Dolnośląskiej Szkoły Wyższej Edukacji Towarzystwa Wiedzy Powszechnej we Wrocławiu, Zakładem Pedeutologii Wydziału Studiów Edukacyjnych Uniwersytetu UAM w Poznaniu,  Towarzystwem Naukowym Organizacji i Kształcenia w Rzeszowie, Niepublicznym Centrum Edukacji w Limanowej, Niepubliczną Placówką Doskonalenia Nauczycieli w Tarnobrzegu, Stowarzyszeniem VEUBE – Spohns Haus w Niemczech, ISSAT – International Study Association on Teachers and Teaching, United Kingom. Rezultatem kooperacji są między innymi wspólnie prowadzone komercyjne studia podyplomowe, udział w projekcie badawczym on line na temat: „Projektowanie Programów Nauczania” prowadzonym przez UAM w Poznaniu; zagraniczne wyjazdy studyjne (np. staż studyjny w Uniwersytecie Northen Iowa – USA, w Uniwersytecie w Bradford oraz w  De Pedagogisch Technische Hogeschool – Eindhoven – Holandia); udział w Międzynarodowym Kongresie na temat: „New Directions in Teachers’ Working and Learning Enviroment”, June 27 – July 1,2003. Leiden, The Netherlands; Simposio Europeo „Universita e Chiesa in Europa” – Pontificia Universita Lateranense, 17 – 20 lipiec 2003 Rzym, udział w Seminarium Naukowym na temat: Teoretyczne i praktyczne  rozwiązania dotyczące zawodu nauczyciela i systemu kształcenia nauczycieli w Niemczech i w Polsce, miejsce: Centrum Kształcenia Nauczycieli -Leiter der Geschäftsstelle des Zentrums für Lehrerbildung, Universität des Saarlandes w Saarbrücken, 27 –  29 listopada 2006; oraz wspólne organizowanie sympozjów naukowych np. Międzynarodowa Konferencja –  Procesy globalizacji a kształcenie nauczycieli. Spojrzenie międzykulturowe – wrzesień 2004 r. W Konferencji wzięło udział 115 przedstawicieli różnych ośrodków akademickich w tym 38 uczestników z 15 państw zagranicznych – Kanada, USA, Islandia, Anglia, Finlandia, Słowenia, Czechy, Niemcy, Ukraina, Litwa, Łotwa, Białoruś, Rosja, Bułgaria, Węgry; a także  Międzynarodowa Konferencja Naukowa na temat: Media – kultura – edukacja na pograniczu narodów i kultur. Tradycje – doświadczenia – perspektywy, która odbędzie się w dniach 8-10 października 2007 r. Cele i zadania konferencji to między innymi stworzenie uczestnikom z różnych krajów i ośrodków naukowych możliwości spotkania, wspólnej pracy oraz wymiany poglądów, prezentacja teorii i praktycznych rozwiązań dotyczących funkcjonowania mediów, kultury i edukacji na pograniczu narodów, dyskusja o oczekiwaniach formułowanych wobec mediów, kultury i edukacji na pograniczu w kontekście globalizacji życia politycznego, gospodarczego i społecznego, opracowanie wspólnych projektów dotyczących mediów, kultury i edukacji na pograniczu, stworzenie sieci połączeń zainteresowanych instytucji dla podejmowania współpracy w zakresie badań, edukacji i doskonalenia.

Kolejnym ważnym osiągnięciem Katedry było zorganizowania w dniach 20-21 października Międzynarodowej Konferencji Naukowej nt. Mała Szkoła w Polskiej i Europejskiej Przestrzeni Edukacyjne. Stan aktualny i perspektywy rozwoju. Uczestniczyło w niej ponad 100 naukowców z różnych uczelni w kraju i zagranicą. Przybyli także nauczyciele-praktycy i pasjonaci, przedstawiciele szkolnictwa niepublicznego oraz władze samorządowe różnych regionów Polski. W jednym miejscu, o tej samej porze gościliśmy tylu ważnych Profesorów z Polski (Prof. zw. dr hab. Bogusław Śliwerski, Chrześcijańska Akademia Teologiczna w Warszawie; przewodniczący Komitetu Nauk Pedagogicznych PAN,  Prof. zw. dr hab. Stefan Kwiatkowski, Akademia Pedagogiki Specjalnej w Warszawie, V-ce przewodniczący Komitetu Nauk Pedagogicznych PAN, Prof. dr hab. Maciej Tanaś, Dziekan Wydziału Nauk Pedagogicznych Akademii Pedagogiki Specjalnej w Warszawie, Prof. zw. dr hab. Mirosław S. Szymański, Kierownik Katedry Dydaktyki, Uniwersytet Warszawski; Prof. dr hab. Stanisław Dylak, Kierownik Zakładu Pedeutologii, UAM, Poznań; Prof. dr hab. Wojciech Skrzydlewski, Kierownik Zakładu Technologii Kształcenia, UAM w Poznaniu, Prof. zw. dr hab. Janusz Kirenko, Dyrektor Instytutu Pedagogiki, UMCS Lublin, Prof. zw. dr hab. Aleksander Nalaskowski, UMK, Toruń.

Pracownicy Katedry aktywnie działają na rzecz środowiska lokalnego, biorą udział w pracach Zespołu ds. Akredytacyjnych Publicznych i Niepublicznych Placówek Doskonalenia Nauczycieli funkcjonujących na terenie woj. podkarpackiego; przygotowują i prowadzą w Katolickim Radio Via program naukowy „W kręgu nauki”. Zorganizowali między innymi warsztaty metodyczno – merytorycznych dla nauczycieli w ramach Projektu TEMPUS REDESING Grupa Primary Science, seminaria metodyczne dla Dyrektorów  małych szkół wiejskich. Byli także współorganizatorami wspólnie z Ośrodkiem Doskonalenia Nauczycieli „Na rzecz jakości” – Warszawa IV Międzyregionalnego Forum Edukacyjnego na temat: Sposoby wykorzystywania wyników oceniania zewnętrznego  w planowaniu pracy szkół i procesu kształcenia. Obecnie pracownicy prowadzą zajęcia z technologii informacyjnych dla słuchaczy Uniwersytetu III Wieku. Szczegółowy program zajęć można zobaczyć na stronie: tutaj

Na koniec warto podkreślić, iż rezultatem prowadzonych przez pracowników badań naukowych są liczne publikacje miedzy innym: M. Wrońska, Opis – wyjaśnienie – norma – ocena. Analiza struktury treści i odbioru dwóch programów telewizyjnych, WSP Rzeszów 1999 r., ss. 152; R. Pęczkowski, M. Wrońska, J. Miąso, Teacher and Media Education – present state and perspectives, in: Douwe Beijaard, Paulien Meijer, (red.) „New Directions in Teachers’ Working and Learning Environment”, s.56-59, Leiden University, The Netherlands, 2003; M. Wrońska, A. Zduniak (red.) Podmiotowość w edukacji ery globalnego społeczeństwa informacyjnego, t.4. Warszawa-Poznań 2004 r., ss. 466; M. Wrońska, R. Pęczkowski, J. Miąso, International exchange of scientific thoughts, w: THE INTERNATIONALSTUDY ASSCIATION ON TEACHERS AND TEACHING Winter 2004 NEWSLETTER, Miąso, Antropologia, wychowanie, miłość: zarys antropologii wychowania Jana Pawła II  –  Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2004. ss. 218; R.Pęczkowski (red.) Polski system edukacji po reformie 1999 roku. Stan perspektywy, zagrożenia, Poznań-Warszawa 2005 r, ss.385; M. Wrońska, P.Waśko. A. Zduniak (red. naukowa) Polski system edukacji po reformie 1999 roku. Stan, perspektywy, zagrożenia, Poznań-Warszawa 2005 r., ss.424; Stanisław Dylak, Ryszard Pęczkowski, Pam Denicolo (red.) Procesy globalizacji a kształcenie nauczycieli. Spojrzenie międzykulturowe, Poznań-Rzeszów 2006,  ss.426; M. Wrońska, K. Wolny-Zmorzyński, W. Furman (red.), Miedzy odpowiedzialnością a sensacją. Dziennikarstwo i edukacja na przełomie wieków, Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów 2006, ss.344, Miąso J. Pedagogiczno – pastoralny model oddziaływania radia katolickiego w Polsce (studium z zakresu pedagogiki medialnej), Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów 2008, ss. 274;  Ryszard Pęczkowski, Funkcjonowanie klas łączonych w polskim systemie edukacji. Rzeszów 2010, ss.303; M. Wrońska, Kultura medialna adolescentów. Studium dostępu i zastosowań. Wydaw. Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów 2012, ss.292. ISBN 978-83-7338-758-4.

Dużym osiągnięciem pracowników było zdobycie grantu uczelnianego, którego efektem finalnym była Wizyta studyjna w ramach programu Confirmation of Academic Teacher Training  UR – Modernity and Future of the Region w Kennesaw State University (Kennesaw-Atlanta, USA) w dniach od 7 do 17 listopada 2014 (UR – nowoczesność i przyszłość regionu. Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego).

Konkludując, merytoryczne  i organizacyjne zaangażowanie wszystkich pracowników, konstruktywne i inspirujące dyskusje naukowe, z których wyłaniają się pewne pomysły, miła i życzliwa atmosfera to atuty, które nadają kształt naszej pracy. Żywimy nadzieję, że osiągnięcia w pracy naukowej, dydaktycznej i organizacyjnej sprawią, że podjęta zostanie szeroka współpraca naszej Katedry ze wszystkimi, którym problematyka mediów jest  bliska.

Prof. nadzw. dr hab. Marta Wrońska

[1] Skrzydlewski W, (2004): Kompetencje medialne, edukacja, rynek pracy i funkcjonowanie społeczne, [w] Strykowski W., Skrzydlewski W. (red.): Kompetencje medialne społeczeństwa wiedzy, Poznań, s. 42.

[2] Ibidem, s.43

[3] Toffler A.(2003): Zmiana władzy, Poznań , s. 490